Dengeli Beslenmeyenlerin insanlarin Sağlık Sorunları-Dengeli Beslenme Önerileri
Sağlık için şart olan, vitamin, protein ve benzeri maddelerin yetersiz alınmasından doğan hastalıkları tanımlayan bir addır. Burada, söz konusu besinlerin miktarında değil, kalitesindeki yetersizliktir. Ama bu kelime sık sık her çeşit beslenme yetersizliği anlamında kullanılmaktadır.
Yetersiz beslenmeden doğan hastalıklar:
Çocuklarda en çok rastlanan sorun, kendini iki biçimde gösteren protein enerjisi yetersizliğidir. Kvvashiorkor, deri altında su toplanmasıyla (ödem) birlikte gelen bir doku dökülmesidir. Çocuğa bodur bir görünüm verir. Marasmus (kuruyup zayıflama illeti) aşırı zayıflığa, şiş bir göbeğe ve saç dökülmesine yol açar. Farklı çevresel koşullar bu hastalıklardan birine ya da ötekine neden olur.
A vitamini eksikliği körlüğe ve hastalığa neden olan ve en çok rastlanan vitamin eksikliğidir. Bunun nedeni, vitaminin özümlenmesine yardımcı olan yağların, sebze ve hayvansal besinlerin eksikliğine bağlıdır. Yetişkinler ve memeyle beslenen süt çocukları yetersiz beslenmeye en çok dayanıklı olanlardır.
Fakat sütten kesilen bebekler ve küçük çocuklar, çok fazla enerji ve besin gereksinmelerinden ötürü, özellikle bu hastalığa yakalanabilirler.
Kötü beslenme teriminin yetersiz beslenmeyi çağrıştıran bir havası vardır. Ne var ki Batı dünyasını etkileyen kötü beslenme biçimi fazla beslenmedir. Batı ülkelerindeki yetişkin nüfusun genellikle üçte birinden çoğu çok şişmandır. Şişmanlıkla ölüm arasındaki ilişkiyi yakından ilk inceleyenler sigorta şirketleri olmuştur. Şişmanlığın erken ölümle güçlü bir ilişkisi olduğunu, ayrıca vücudu fazla ağırlıkla yüklemenin daha fazla kalp ve dolaşım bozukluklarına, kemiklerde, eklemlerde, kemikleri ve organları birbirine bağlayan bağlarda, solunum sisteminde ve şeker hastalığında olduğu gibi hormonal sistemde fazla aksamalara yol açtığım bulmuşlardır. İnsanları vücut ve kemik yapılarını belirtecek biçimde iri, orta ve ufak olarak sınıflamışlardır. İstatistik kayıtlarını kullanarak sağlık için en az tehlike taşıyan en uygun ağırlıkları hesaplamışlardır,
Dengeli Beslenme Önerileri
Günde 2 -3 litre arasında sıvı alınmalıdır. Su insan vücudunun en önemli maddelerinden biridir. Cildin daha canlı ve pürüzsüz olmasının yanında, boşaltım sistemi için de büyük önem taşır.
• Kilo yaptığı düşüncesiyle yeterli miktarda alınmayan karbonhidrat ve yağların vücutta önemli görevleri olduğu unutulmamalı, vücudun durumuna göre alınacak oran belirlenmelidir.
• Vücuttaki yağlardan kurtulmak için ne kadar kalori yakıldığı değil, kalorinin karbonhidratlardan mı, yağ cinsinden mi yakıldığı önemlidir.
• Karbonhidrat, protein ve yağların dengeli bir biçimde alınmasıylasağlıklı bir beslenme programı uygulanabilir. Tek yönlü beslenme ya da bu üç ana besin türünün bir veya ikisini kullanmadan yapılacak beslenme programlan, sağlığı bozar.
• Metabolizmanın daha iyi çalışması için mineral ve vitaminlere ihtiyaç vardır. Sebze ve meyve yiyerek dengeli bir beslenme uygulayanların, fazladan yüksek dozda vitamin kullanmalarına gerek yoktur. Eforlu fiziksel aktivite yapan sporcular, hamile kadınlar, sigara içenler, mikrobik bir rahatsızlığı olanlar doktor kontrolünde vitamin kullanmalıdır. Vitaminler zararsız olarak görülse de, bazı vitaminler (A, D, E, K) vücudumuzda birikme yaparak metabolizmanın çalışmasını bozmaktadır. Bu yüzden bilinçli kullanılması gereklidir.
• Sabah kahvaltı yapmadan güne başlamak şişmanlığın oluşmasına zemin hazırlamaktır. Ne kadar az zamanınız olursa olsun meyve ile veya 1 dilim ekmek 1 parça peynirle kahvaltı yapılmalıdır. Uyandıktan en geç 1 saat sonra kahvaltı etmek metabolizmanın iyi çalışması için gereklidir.
• Kahvaltılarda sebze ve meyveye yer verilmelidir M, beynin enerji ihtiyacı olan glikoz daha rahatlıkla salgılanabilsin.
• Öğünlerde kimyasal maddelerden özellikle uzak durulmalıdır.
• Kahvalülardaki karbonhidrat, öğle ve akşam yemeğindeki karbonhidratlardan daha fazla olabilir.
• Sabahtan akşam yemeğine doğru karbonhidratlarda azalma olması gerekirken, sebze ise sabahtan akşama doğru artan bir biçimde alınmalıdır.Protein alımı insan vücudu için büyük önem taşır. Protein hayvansal ürünlerden alınacağı gibi bazı bitkisel besinlerden de alınabilir.
• Karbonhidratsız (ekmek, patates, pilav vs.) beslenme şekilleri insanlan güçsüz ve mutsuz yapmaktadır. Bunun için günlük karbonhidrat alımları dengeli bir biçimde olmalıdır.
• Vücudun sıvı ihtiyacı su ile karşılanmalıdır.
• Günlük sıvı alımı sabahtan başlayıp akşam yaüncaya kadar düzenli bir şekilde 2 ile 3 litre arasında olmalıdır.
• Yağsız bir beslenme yöntemi hormonal sistemi bozmakta, bunun sonucunda da karbonhidrata olan istek giderek artmaktadır. Günlük gıda alımının yüzde 20 ile 30 arasında yağlardan oluşması gerekmektedir. Bunların % 10′u hayvansal yağlardan, % 10′u tekli doymamış yağlardan, % 10′u ise çoklu doymamış yağlardan alınmalıdır.